Isang tagapagsalita ng gobyerno ng China ang nagbiro nang itanggi ang aksyon na isinagawa ng Pilipinas laban sa pag-install ng China Coast Guard (CCG) ng 300-metro na floating barrier na layunin ay pigilan ang mga mangingisda mula sa Pilipinas na pumasok sa isang laguna sa Panatag (Scarborough) Shoal malapit sa lalawigan ng Zambales.

Sa isang press conference sa Beijing noong Miyerkules, binalewala ni Wang Wenbin, tagapagsalita ng Ministry of Foreign Affairs, ang operasyon ng Philippine Coast Guard (PCG) na ipinasok ang utos ni Pangulo Marcos na putulin ang barikada dahil sa ito raw ay “panganib sa navigation at malinaw na paglabag sa batas ng pandaigdig.”

“Nais kong ulitin na ang Huangyan Dao (ang Chinese name para sa Panatag) ay laging teritoryo ng China. Ang ginawa ng Pilipinas ay wala ngang iba kundi parang sariling libangan lamang,” sabi ni Wang bilang sagot sa tanong ng isang reporter sa briefing. Dagdag pa niya, “Patuloy na gagabayan ng China ang aming teritoryal na sobereya at karapatan sa karagatan sa Huangyan Dao.”

Ayon sa PCG, tinanggal ng CCG ang natirang bahagi ng barikada, isang aksyon na hindi itinanggi ni Wang.

Matagal nang itinataboy ng China ang mga mangingisdang Pilipino mula sa laguna ng shoal simula pa noong 2012, kung saan nagkaruon ng standoff na nagtulak sa gobyerno ng Pilipinas na maghain ng kaso laban sa Beijing sa internasyonal na korte ng arbitraje.

Ang arbitral award na inilabas noong 2016 ay kinumpirma ang 370-kilometro na exclusive economic zone (EEZ) ng Pilipinas sa West Philippine Sea, kasama ang Panatag, at tinanggihan ang malawakang claim ng China sa South China Sea, na “walang legal na batayan” ayon sa batas ng pandaigdig.

Ang makasaysayang hatol ay nagtakda rin na ang shoal, na kilala rin sa lokal na mga mangingisda bilang Bajo de Masinloc, ay isang tradisyunal na pook ng pangisdaan na dapat i-share sa mga karatig-bansa, tulad ng China at Vietnam. Kinumpirma nito ang 370-km na EEZ ng Manila sa West Philippine Sea, kasama ang Panatag, at tinanggihan ang malawakang claim ng China sa South China Sea para sa “walang legal na batayan” sa batas ng pandaigdig.

Ngunit itinatanggi ng Beijing ang arbitral ruling at patuloy na nagpapatrolya sa Panatag.

Ipinuna ng ilang embahador ang pinakahuling aksyon ng China sa Panatag.

“Tungkol sa paglalagay ng floating fences sa paligid ng Scarborough Shoal, mariin na tinututulan ng Japan ang anumang aksyon na nagpapalala ng tensiyon sa South China Sea,” sabi ng Japanese Ambassador Koshikawa Kazuhiko sa isang post sa X (dating Twitter) noong Lunes.

Si European Union Ambassador Luc Veron, rin sa isang post sa X noong Lunes, ay nagsabi: “Nakakabahalang balita. Ang pag-install ng floating barrier ay mapanganib, nakakasama sa kabuhayan ng mga mangingisda, at hindi sumusunod sa layunin ng kapayapaan ng Unclos (United Nations Convention on the Law of the Sea).” Noong Huwebes, itinanggi ni Justice Secretary Jesus Crispin Remulla ang alegasyon ng China na ang Pilipinas ang nagpapagulo.

“Tinatamasa natin ang ating mga karapatan sa ilalim ng Unclos, na inirespeto ng buong mundo, sana’y pati na ng China sa hinaharap,” sabi niya sa mga reporter sa isang press briefing noong Huwebes.

Unang sinabi ni Remulla na ang mga barikada ay “nakikialam sa isang bagay na ibinigay sa atin alinsunod sa [Unclos].”

“Kung ito ay isang exclusive economic zone, iyon ay isang pakikialam sa aming mga gawain,” dagdag niya.

Sinabi ni Remulla na ang legal na kumperensya ng gobyerno ay magpupulong noong Huwebes upang talakayin ang mga isyu na may kinalaman sa West Philippine Sea, kabilang na ang posibleng pagsampa ng reklamo laban sa China.

“Alam namin na kailangan nating magsampa ng reklamo. Isang usapang pagpili ito ng reklamo na isasampa at kung saan isasampa. Pag-uusapan ito nang maayos, kung ito’y ICJ (International Court of Justice) o PCA (Permanent Court of Arbitration) o iba pang forum,” sabi ng kalihim ng hustisya.

“Ngunit mas inuugma ko yata na isampa sa PCA dahil may kasanayan at institutional memory sila sa pag-handle ng mga kaso tungkol sa West Philippine Sea,” dagdag niya.

Noong unang bahagi ng buwan, iniulat din ng PCG na ang mga koral sa Rozul (Iroquois) Reef malapit sa Kalayaan Island Group ay lubos na nasira ng mga sasakyang Tsino dahil sa anchoring at harvesting activities.

Noong nagdaang linggo, sinabi ni Remulla na panahon na upang maghain ng kaso laban sa China sa harap ng internasyonal na korte para sa alegadong malawakang pag-ani ng korales at pagwasak ng mga bahura sa West Philippine Sea.

“May territorial dispute man o wala, ang pagkasira ng kalikasan ay isang kasalanan sa tao [kaya’t] ito ay isang napakahusay na kaso na ifile sa ngalan ng Pilipinas at sa ikabubuti ng sangkatauhan mismo,” sabi niya, at idinagdag na tutuklasin nila ang pinakamahuhusay na mga eksperto sa batas sa kaso ng kalikasan upang tulungan ang gobyerno.

“Ipupursige natin ang mga kaso laban sa China dahil mayroon na tayong maraming ebidensya,” dagdag ni Remulla.