Para sa isang bansang may ambisyong maging nangungunang superpower, likas lamang na bantayan ng Tsina ang anumang bansa na maaaring makasira sa kanilang layunin. Sa ganitong konteksto, hindi na nakakagulat na may mga mata at tainga ito sa iba’t ibang bahagi ng mundo—kabilang na ang Pilipinas.

Noong Mayo 2024, isang ulat mula sa BBC, na sinipi ang impormasyon mula sa isang Western intelligence official, ang nagsabing tinatayang mayroong “600,000 katao ang nagtatrabaho sa intelligence at seguridad para sa Beijing”—mas marami kaysa sa anumang bansa sa mundo.

Dahil dito, nagkakaisa ang mga bansa sa Kanluran laban sa banta ng espiya ng Tsina. Noong Oktubre 2023, inakusahan ng Five Eyes alliance (binubuo ng US, UK, Australia, Canada, at New Zealand) ang Beijing ng pagnanakaw ng intellectual property at paggamit ng artificial intelligence sa pangha-hack at paniniktik laban sa kanilang mga kaalyado.

Bukod sa mga espiya at hacker, nakikita rin ang operasyon ng Tsina sa mga “overseas police stations” nito, gaya ng natuklasan sa New York City, na sinasabing ginagamit upang subaybayan ang mga Tsino sa ibang bansa.

Ang Pag-aresto sa Isang Di-umano’y “Sleeper Agent”

Kamakailan, nagulat ang publiko sa balitang iniulat ng National Bureau of Investigation (NBI) tungkol sa pag-aresto ng isang di-umano’y “sleeper agent” mula sa Tsina: si Deng Yuanqing. Ayon sa NBI, si Deng ay isang “software engineer,” “financier,” at nagtapos sa People’s Liberation Army University of Science and Technology sa Nanjing, na dalubhasa sa control at automation engineering.

Bukod kay Deng, inaresto rin ang kanyang mga Pilipinong kasabwat na sina Ronel Jojo Balundo Besa at Jayson Amado Fernandez, na umamin na nagsilbing driver at assistant ni Deng habang bumibisita ito sa mga pasilidad ng militar, headquarters ng pulisya, tanggapan ng gobyerno, at power installations.

“Sangkot dito ang ilang Edca sites,” sabi ni Armed Forces of the Philippines (AFP) Chief Romeo Brawner Jr., tinutukoy ang mga base militar sa ilalim ng Enhanced Defense Cooperation Agreement (Edca) sa pagitan ng Pilipinas at Estados Unidos.

Sa condo sa Makati City inaresto ang tatlo noong Enero 17, kung saan nakumpiska ang isang SUV na may mga kagamitan para sa pagmamanman. Nalaman din ng mga imbestigador na natapos nang i-mapa ng mga suspek ang buong Luzon bago sila maaresto.

Paano Naaangkop ang Iba Pang Koneksyon?

Ang kaso ni Deng ay umalingawngaw hindi lang dahil sa mga ebidensya kundi dahil sa mas malawak na konteksto ng mga banta sa seguridad ng Pilipinas. Ayon kay Rear Adm. Roy Vincent Trinidad ng Philippine Navy, ang insidente ay posibleng konektado sa iba pang mga kahina-hinalang insidente, tulad ng pagkakadiskubre ng submersible drones sa lokal na tubig at ng mga dayuhang may pekeng Philippine IDs at birth certificates.

Ngunit sa kabila ng mga alingasngas, mariing itinanggi ng Ministry of Foreign Affairs ng Tsina ang mga paratang. “Huwag mag-imbento ng kwento at igalang ang karapatan ng mga Tsino sa Pilipinas,” sabi ni Mao Ning, tagapagsalita ng ministeryo.

Ang Koneksyon ni Alice Guo at Rose Lin sa Isyu ng POGO

Noong nakaraang taon, napabalita rin ang pagtanggal kay Alice Guo, dating alkalde ng Bamban, Tarlac, bilang umano’y bahagi ng mga operasyong espiya ng Tsina. Ang pagkakadiskubre kay Guo ay dapat sana’y nagbigay ng babala na may mga espiya na tahimik na gumagalaw sa ating bansa.

Samantala, lumutang din ang pangalan ni Rose Nono Lin, isang kontrobersyal na negosyante, kaugnay ng mga ilegal na operasyon ng Philippine Offshore Gaming Operators (POGO). Maraming eksperto ang naniniwalang ang patuloy na presensya ng mga iligal na dayuhang manggagawa sa ilalim ng POGO ay maaaring isang taktika upang magtago ang mga espiya ng Tsina sa mas malawak na operasyon. Ang koneksyon nina Guo at Lin ay nagdudulot ng mas malinaw na larawan ng kung paano nagiging daan ang mga lokal na kasabwat upang maisakatuparan ang mga interes ng ibang bansa.

Banta ng Espionage

Hindi na nakapagtataka na ang Pilipinas, na nasa gitna ng tensyon sa West Philippine Sea, ay maging target ng mga espiya. Ang insidente kina Deng Yuanqing, Alice Guo, at ang posibleng koneksyon ni Rose Lin sa mga iligal na operasyon ay nagbabadya ng mas malalim at mas organisadong banta na kailangang bigyang-pansin ng bansa.

Tanong: Ilan pa kaya ang mga dayuhan at Pilipinong nagpapagamit para sa mga ganitong gawain? Panahon nang maging mapagmatyag ang bawat isa, hindi lamang laban sa mga panlabas na banta kundi pati na rin sa mga nasa loob ng ating lipunan.