Sa pahayag ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (DBM) sa Mababang Kapulungan ng Kongreso, hindi umiwas ang Tanggapan ng Pangulo (OP) sa Kongreso nang maglaan ito ng milyun-milyong piso sa mga lihim na pondo sa Tanggapan ng Bise Presidente (OVP) noong 2022.
Sinabi ni Rep. Elizaldy Co ng Ako Bicol party list noong Huwebes na isinulat ni Kalihim ng Badyet na si Amenah Pangandaman ang isang sulat sa komite ng appropriations ng Mababang Kapulungan na nag-aalok ng katiyakan sa mga mambabatas na hindi nilabag ng OP ang “kapangyarihan ng Kapulungan sa pitaka” matapos maglabas ng pondo sa opisina ni Bise Presidente Sara Duterte.
Ayon kay Co, ang tagapangulo ng House committee on appropriations, sinabi ni Pangandaman na ang P125 milyon na mga lihim na pondo na inilabas sa OVP noong nakaraang taon ay nagmula sa P7-bilyong pondo ng “contingent fund” sa pambansang badyet para sa 2022.
Wala pa ring inilalabas na kopya ang opisina ni Co ng sulat ni Pangandaman sa media hanggang sa kasalukuyan.
Sa salaysay ni Co, sinabi ni Pangandaman na ang pagpapalabas ay “layunin na suportahan ang Good Governance Engagements at Social Services Projects ng OVP.”
Ipinagtanggol ito ng mga mambabatas mula sa oposisyon, na nagtanong tungkol sa pag-aallocate na ito, at pinunto na walang line item sa badyet ng OVP para sa 2022 tungkol sa mga lihim na pondo.
Inilarawan nila ang isang 2014 na desisyon ng Korte Suprema na nagdeklara na “konstitusyonal” ang pag-allocate ng hindi kinakailangang pondong natirang hindi pa nagagastos mula sa mga implementing agency—na tinukoy na savings—pagkatapos ilipat ito sa mga opisina upang pondohan ang mga proyektong hindi sakop ng General Appropriations Act para sa nasabing fiscal year.
“Kahit na nauunawaan na, sa simula, ang pag-release ng pondo sa OVP ay maaaring tingnan na isang transfer, ito ay hindi teknikal na ganoon, sapagkat ang nasabing pag-release ay pinondohan mula sa Contingent Fund ng FY 2022 at hindi mula sa badyet ng OP,” ani Pangandaman, ayon sa salaysay ni Co.
Sinabi ni Co na ipinaliwanag ni Pangandaman sa komite ng appropriations ng Mababang Kapulungan na ang paggamit ng mga contingent fund ay hindi limitado sa partikular na ahensya o opisina ng pamahalaan, dahil ito ay ipinagbabawal lamang para sa pagbili ng mga sasakyan.
“Sa kalikasan nito, sabi niya (Pangandaman), ang mga contingent fund ay inilaan upang gamitin para sa mga gastusin na hindi inaasahan noong inihanda ang badyet,” pagpapakita ni Co.
Sa pagdinig ng komite ng finance ng Senado noong nakaraang linggo hinggil sa inihaing badyet para sa 2024 ng OVP, na naglalaman ng mga lihim na pondo at intelligence funds na nagkakahalaga ng P500 milyon, kinumpirma ni Duterte na humiling sila ng kontrobersyal na P125 milyon na mga lihim na pondo noong nakaraang taon.
“Nag-request kami ng mga lihim na pondo sa Tanggapan ng Pangulo noong Agosto 2022 at kami ay binigyan lamang ng mga lihim na pondo noong Disyembre 2022,” paliwanag niya.
Sinabi ni House Deputy Minority Leader at ACT Teachers party list Rep. France Castro na ang opisina ni Duterte ay ginamit ang buong P125 milyon sa loob lamang ng 19 araw—mula Dec. 13 hanggang Dec. 31, 2022.
“Ito ay nagiging katumbas ng P6,578,947.37 o halos P7 milyon kada araw,” sabi ni Castro.