Isang kabuuang 124 na sasakyang pandagat ng Tsina, kasama ang tatlong barkong pandigma, lumitaw sa iba’t ibang bahagi ng Kanlurang Dagat ng Pilipinas (WPS) sa tinawag na “labas sa karaniwan” na pagdeploy bago ang taunang pagsasanay na “Balikatan” na nagsimula noong Lunes.
Ayon sa Sandatahang Lakas ng Pilipinas, ang tatlong barkong pandigma ng People’s Liberation Army Navy ay nakita noong Lunes sa kalapit-bayan ng Isla ng Pag-asa, mga 500 km kanluran ng Palawan, at sa mga Isla ng Lawak at Patag, na mga 300 kilometro kanluran ng lalawigan.
Ang iba pang sasakyang Tsino ay nasilayan ng Philippine Navy mula Abril 16 hanggang 22.
Sinabi ni Commodore Roy Vincent Trinidad, tagapagsalita ng Philippine Navy para sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas, na ang 124 na sasakyang nakita sa panahong iyon ay isang “paglaki,” kumpara sa 79 na sasakyang Tsino na nakita sa panahon ng Abril 9 hanggang 15.
“Hindi normal ang partikular na paglaki na ito,” sabi ni Trinidad sa isang press briefing noong Biyernes.
“Ito ay nagtutugma sa Balikatan. Ang paglakas na ito ay labas sa karaniwan,” iginiit niya.
Sa loob ng linggong iyon bago ang taunang pagsasanay ng Pilipinas kasama ang tropang Amerikano, isang barko ng China Coast Guard (CCG) at 44 na sasakyang pandagat ng Tsina ang nasilayan malapit sa Pag-asa, habang pitong iba pang sasakyang pandagat ng militia ng Tsina ay nakita sa Parola (Northeast Cay) at Panata (Lankiam Cay) Islands.
Lahat ng mga islang ito ay bahagi ng bayan ng Kalayaan sa ilalim ng hurisdiksiyon ng Palawan.
Pitong mga barko ng CCG at 31 na sasakyang pandagat ng militia ay nakita rin sa lugar ng Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal), mga 600 km hilagang-kanluran ng Palawan, habang sa Ayungin (Second Thomas) Shoal, mga 315 km kanluran ng lalawigan, tatlong mga barko ng CCG at 28 na sasakyang pandagat ng militia ang nasilayan ng Philippine Navy.
Binanggit ni Trinidad ang isang “pagtaas” sa mga barkong pandagat ng militia “mula sa mga nakaraang dalawang linggo — 69, 50, hanggang 110.”
“Kaya may pagtaas sa presensya ng maritime militia, partikular sa Bajo de Masinloc at Pag-asa,” sabi niya.
“Hindi ko inaasahang gagawa sila ng anumang ilegal dahil sa presensya ng dayuhang mga barkong pandigma,” sabi ni Trinidad. “Inaasahan ko na magpapakabuti sila ngayong pagkakataon.”
Ngunit kung sakaling makialam ang mga barkong Tsino sa pagsasanay na pagsasama, sinabi niya na “may tamang mga hakbang na nakahanda.” Hindi niya pinangunahan ang detalye.